Rozwój technologii

oraz infrastruktury teleinformatycznej

warunkiem budowy społeczeństwa informacyjnego

Ostatnie lata w światowej telekomunikacji to okres jej szczególnie intensywnego rozwoju i wzrostu znaczenia. Jest to wynik skokowego niemal postępu w obszarach mikro– i optoelektroniki oraz technik informatycznych, opierających się na cyfrowych metodach przetwarzania sygnałów, a także wynikającej stąd konwergencji informatyki i telekomunikacji. Istotną rolę w tym rozwoju odgrywają także osiągnięcia w innych dziedzinach, jak techniki satelitarne, czy technologie materiałowe. Rozwój ten zaowocował procesami globalizacji komunikacji elektronicznej, mobilnego dostępu do sieci telekomunikacyjnych, personalizacją tego dostępu, uniwersalizacją środków i treści przekazu informacji. Z drugiej strony, wobec potrzeby zaangażowania dużych nakładów, ale także wskutek atrakcyjności rynku teleinformatycznego – nastąpiło zaktywizowanie zainteresowania kapitału prywatnego. W ślad za tym, wobec komercjalizacji działalności telekomunikacyjnej,  pojawiły się narastające tendencje liberalizacji rynków, a w wyniku rozwijającej się konkurencji – zaczęła pojawiać się coraz bogatsza oferta coraz doskonalszych i atrakcyjniejszych usług.

 Sieć telekomunikacyjna już dawno przestała być jedynie środkiem łączności głosowej. Coraz bardziej zaczynają w niej dominować strumienie ruchu złożonego z danych i sygnałów wizyjnych, konfigurowane są podsieci stałe i doraźne, integrowane różne media transmisyjne, pojawiają się liczne usługi zdalnie realizowane, eliminujące potrzebę przemieszczania się ludzi. Zapewniają to rozwiązania umożliwiające komunikację interaktywną, gdzie odbiorcy i nadawcy informacji stają się równorzędnymi uczestnikami komunikacji realizowanej w czasie rzeczywistym i mają możliwość ingerencji w przebieg tego procesu. Środki komunikacji teleinformatycznej nabierają walorów równorzędnych tym, jakimi charakteryzuje się komunikacja i działalność bezpośrednia, tj. osobista.

Oprócz obsługi personalnych i instytucjonalnych potrzeb telekomunikacyjnych, pojawiają się struktury organizacyjne utworzone z integralnym udziałem łączności telekomunikacyjnej. Coraz częściej posługują się one multimedialną łącznością usprawniającą organizację działalności, ale także umożliwiającą pozyskiwanie aktualnej informacji o swoim otoczeniu, co zapewnia możliwość maksymalnie efektywnego działania. Jako przykłady można tu wymienić systemy informacji geograficznej (GIS) działające np. w obszarze ochrony środowiska czy gospodarki przestrzennej, rozwiązania telematyczne, m.in. w zakresie systemów obsługi publicznej, obejmujące np. opiekę medyczną, służby ratownicze, systemy transportowe czy doradztwo podatkowe.

Współczesna technika teleinformacyjna pozwala tworzyć zdalnie funkcjonujące systemy edukacyjne czy stanowiska telepracy, umożliwiając naukę  i pracę, ale także udział w wydarzeniach kulturalnych bez konieczności przemieszczania się, a co więcej, z możliwością korzystania z dużo bogatszych zasobów wiedzy, pracy i kultury. Pozwala też tworzyć systemy szybkiego reagowania na zagrożenia, awarie i katastrofy oraz ostrzegania przed potencjalnymi możliwościami ich wystąpienia. Obserwujemy tworzenie się środowisk społecznych komunikujących się zdalnie.

Powstające dzięki technikom teleinformatycznym nowe formy aktywności ludzkiej w efekcie prowadzą do powstawania nowych miejsc pracy, nowych rynków, a także tworzenia się nowych wartości – ale i zagrożeń.

 Rozpoczął się proces powstawania globalnej, multimedialnej sieci komunikacyjnej, wyposażonej w integralne i wzbogacanej przez zewnętrzne źródła informacji i narzędzia informatyczne, ze zindywidualizowanym dostępem stacjonarnym bądź ruchomym, coraz częściej szerokopasmowym. Nasilają się procesy konwergencji w zakresie rozwiązań technicznych, metod dystrybucji informacji oraz jej treści. W miarę upowszechniania się coraz bardziej wzbogaconych usług i wzmagania się konkurencji, następuje spadek cen zarówno usług, jak i wyposażenia technicznego.

Powszechność, wielostronność  i dynamika rozwoju w omawianej dziedzinie spowodowały kształtowanie się nowych jakości określanych jako proces powstawania społeczeństwa informacyjnego, którego bazę rozwojową stanowi – obok informatyki – telekomunikacja.

Dla Polski okres dynamicznego rozwoju światowej telekomunikacji i informatyki zbiegł się z okresem zasadniczych przekształceń ustrojowych, ukierunkowanych na demokratyzację i gospodarkę wolnorynkową. Obecnie ważną rolę w kształtowaniu sytuacji teleinformatyki w Polsce odgrywają również procesy integracji z Unią Europejską i uczestnictwo w NATO. W najbliższych dziesięcioleciach będzie dla nas szczególnie istotne zrozumienie i podjęcie wyzwań, które właśnie społeczności euroatlantyckie uważają za najważniejsze, tj. wyzwań, jakie niesie perspektywa cywilizacji informacyjnej i społeczeństwa informacyjnego. Wynika to z faktu, że informacja staje się – obok surowców, kapitału i pracy – podstawowym zasobem gospodarczym. Zasób ten, ze względu na swoje specyficzne cechy jak: wszechstronność oddziaływania, szybki spadek cen środków przetwarzania i przesyłania informacji oraz istotne przyspieszenie cykli wytwórczych, silnie dynamizuje rozwój gospodarczy i społeczny. Właśnie obserwowana wielostronność i skala oddziaływania informacji, informatyki i telekomunikacji były powodem, że zaczęto formułować plany zwane w USA najpierw tworzeniem Infostrady (Information Superhighway), a następnie Narodowej Infrastruktury Informacyjnej (National Information Infrastructure), natomiast w Europie – kształtowaniem Społeczeństwa Informacyjnego (Information Society).

W takich okolicznościach, przy dalszym rozwoju technik, systemów i usług telekomunikacyjnych, zadanie sterowania rozwojem telekomunikacji staje się niezwykle trudne. Wynika to z jednej strony z faktu, że oferta rozwiązań technicznych i rodzajów usług, jest bogata i ciągle uzupełniana nowymi propozycjami, z drugiej zaś, że praktyczne zastosowania tych rozwiązań wymagają określonych działań organizacyjnych, środków finansowych i sprzyjających warunków legislacyjnych. Jednocześnie natura dziedziny jest taka, że sukces podejmowanych działań w bardzo silnym stopniu zależy od skali przedsięwzięcia. Wydzielone przedsięwzięcia o małej skali nie przynoszą odpowiedniego (co do wielkości i czasu) zwrotu, natomiast planowanie przedsięwzięcia dużej skali – może być ryzykowne ze względu na nieokreśloność popytu na oferowane usługi, których bazą jest kosztowna infrastruktura i wyposażenie. Wiąże się to z ryzykiem małego zwrotu, a więc ekonomicznego niepowodzenia przedsięwzięcia.

W tej sytuacji, dla uniknięcia zbędnych lub nietrafionych wysiłków i kosztów, zdaniem Stowarzyszenia Elektryków Polskich, jest rzeczą celową dążenie do racjonalizacji i uporządkowanie rozbudowy infrastruktury telekomunikacyjnej, w szczególności tak, by łączne inwestycje w tym zakresie były harmonizowane z rzeczywistymi komunikacyjnymi potrzebami kraju, z uwzględnieniem biegu procesów informatyzacji społeczeństwa. Jednocześnie jednak ta racjonalizacja i uporządkowanie nie powinny nadmiernie hamować mechanizmów rynkowych.

Stowarzyszenie Elektryków Polskich podejmuje starania na rzecz koordynacji działań poszczególnych podmiotów działających w omawianym obszarze, widząc potrzebę zarówno moderowania rozbudowy infrastruktury telekomunikacyjnej i informacyjnej, jak i oddziaływania na procesy kształtowania się społeczeństwa informacyjnego czy stymulowania rynków telekomunikacyjnych w interesie rozwoju gospodarczego. Jednakże SEP widzi także potrzebę intensyfikacji tych działań i w związku z tym zwraca się z propozycją podjęcia przez Ministerstwo Łączności inicjatywy opracowania rządowego programu dotyczącego rozwoju  technologii oraz infrastruktury teleinformatycznej  kraju.

SEP ze swej strony oferuje szeroką współpracę nad tym dokumentem poprzez delegowanie specjalistów z branży teleinformatycznej oraz organizowanie spotkań i konferencji środowiskowych z zakresu tematyki związanej z budową społeczeństwa informacyjnego.

Opracowanie przygotowane

przez Centralne Kolegium

Sekcji Telekomunikacyjnej SEP